كنگره بزرگداشت مقدس اردبيلى ( 1375 ش : قم و اردبيل )

45

مقالات كنگره محقق اردبيلى ( مقالات ) ( فارسى )

هر طرفى كه خواست بخواند . « 1 » شهيد اوّل در لمعه مىنويسد : قبله ، عين كعبه است براى بينندهء آن و كسى كه در حكم بيننده است و سمت كعبه است براى ديگران . . . و جايز است كه بر قبله شهر اعتماد شود مگر با علم به خطاى آن . و با فقدان نشانههاى قبله بايد تقليد كند ، اگر خطا آشكار شد نمازهايى را كه به طرف ما بين راست و چپ ( مشرق و مغرب ) خوانده است اعاده نمىكند و آنچه را كه به سوى آن دو طرف خوانده است در صورت وقت داشتن اعاده مىكند . و كسى كه پشت به قبله نماز گزارده است هر چند در خارج از وقت باشد اعاده مىكند . « 2 » شهيد ثانى در شرح لمعه مىنويسد : جهت و سمت كعبه كه براى غير مشاهد واجب است موجب اين نمىشود كه انسان در هر مكان كه رو به آن جهت بايستد رو به عين كعبه ايستاده باشد . بعد و دورى از جسم موجب اتساع جهت محاذات آن خواهد شد . . . پس اگر بعيد علم به جهت پيدا كرد به وسيله محراب معصوم عليه السّلام يا اعتبار رصدخانه‌اى ، درست است و الا بايد به علامات نصب شده براى شناسايى قبله اعتماد نمايد چه علامات نصى و چه استنباطى . . . و جايز است كه انسان بر قبله بلد و شهر اعتماد كند بدون اينكه اجتهاد نمايد مگر اينكه علم داشته باشد به اينكه قبله آن بلد درست نيست كه در اين هنگام اجتهاد واجب مىشود . و با عدم علم به خطا ، اگر احتمال تيامن و تياسر را بدهد اجتهاد براى او و عمل

--> ( 1 ) . شرايع الاسلام ج 1 ، ص 52 . ( 2 ) . اللمعة الدمشقيه ص 25 نيز ترجمه لمعه ج 1 ، ص 29 و 30 .